Czym jest certyfikacja maszyn
Większość maszyn wprowadzanych na rynek UE trafia tam na podstawie samooceny – producent samodzielnie ocenia zgodność z wymaganiami zasadniczymi, sporządza deklarację zgodności WE i umieszcza oznakowanie CE na własną odpowiedzialność. Certyfikacja maszyn w ścisłym znaczeniu – czyli ocena wykonana przez zewnętrzną, notyfikowaną jednostkę – dotyczy wyłącznie grupy maszyn zawartych w załączniku IV dyrektywy 2006/42/WE i wymaga dodatkowej, niezależnej weryfikacji.
To rozróżnienie jest podstawą tej strony: opisujemy tu wyłącznie proces, w którym ocenę przeprowadza strona trzecia – jednostka notyfikowana – a nie ogólny proces samooceny właściwy dla większości maszyn niewymienionych w załączniku IV.
Co daje certyfikacja maszyn
- Legalne wprowadzenie na rynek UE: dla maszyn z Załącznika IV dyrektywy 2006/42/WE udział jednostki notyfikowanej jest warunkiem uzyskania oznakowania CE. Bez tego wprowadzenie maszyny na rynek jest niezgodne z prawem.
- Wiarygodność potwierdzona przez niezależną stronę trzecią
- Mniejsze ryzyko prawne
- Ustrukturyzowany proces: jasno określone etapy oceny (opisane niżej).
Kiedy wymagana jest ocena przez jednostkę notyfikowaną
Obowiązek udziału jednostki notyfikowanej dotyczy maszyn wymienionych w Załączniku IV dyrektywy 2006/42/WE – m.in. wybranych pił do drewna i metalu, pras, wtryskarek, maszyn do robót podziemnych oraz podnośników do obsługi pojazdów. Lista w Załączniku IV nie jest tu przywoływana w całości – obejmuje kilkanaście kategorii maszyn uznanych za szczególnie niebezpieczne.
Dla tej grupy maszyn obowiązują odrębne procedury oceny zgodności:
- jeżeli maszyna w pełni spełnia zharmonizowane normy obejmujące wszystkie mające zastosowanie wymagania zasadnicze, w niektórych przypadkach producent może przeprowadzić ocenę we własnym zakresie;
- jeżeli normy nie obejmują pełnego zakresu wymagań albo nie zostały zastosowane w całości, wymagany jest udział jednostki notyfikowanej, poprzez badanie typu WE albo ocenę pełnego systemu zapewnienia jakości producenta.
Zakres i wybór procedury dla konkretnej maszyny wynikają bezpośrednio z przepisów.
Rola GCB jako jednostki notyfikowanej
GCB jest jednostką notyfikowaną nr 3111 oraz posiada akredytację PCA nr AC 255 w zakresie dyrektywy maszynowej 2006/42/WE, w obszarze procedury oceny zgodności zgodnie z Załącznikiem IX (badanie typu WE, art. 12(3)(b) oraz 12(4)(a)), dla kategorii wyrobu: podnośniki do obsługi pojazdów (poz. 16 Załącznika IV).
Ocenę prowadzimy w sposób niezależny i bezstronny, zgodnie z wymaganiami dla jednostek certyfikujących wyroby określonymi w normie PN-EN ISO/IEC 17065:2013-03 oraz na podstawie obiektywnej weryfikacji dokumentacji i konstrukcji maszyny względem mających zastosowanie wymagań, przez kompetentny zespół ekspertów.
Jak wygląda proces certyfikacji maszyny w GCB
1. Pierwszy kontakt
Sprawdzenie z pracownikiem GCB, czy dana maszyna mieści się w akredytowanym zakresie GCB (kategoria wyrobu, właściwy załącznik i procedura oceny). Udostępnienie niezbędnych dokumentów wymagających wypełnienie i przesłanie do GCB.
2. Aplikacja
Producent podpisuje umowę o zachowaniu poufności i składa wniosek certyfikacyjny wraz z dokumentacją wymaganą do jego rozpatrzenia – to formalny start właściwej oceny.
3. Przegląd wniosku
Ocena poprawności złożonych wniosków i kompletności udostępnionej dokumentacji przygotowanej przez producenta względem wymagań zasadniczych właściwych dla danej kategorii maszyny.
4. Oferta i umowa certyfikacyjna
Przygotowanie oferty dla klienta na podstawie cennika wraz z podpisaniem umowy certyfikacyjnej dotyczącej danej kategorii maszyny.
5. Badanie typu
- ocena dokumentacji technicznej
- kontrola przedstawionego typu maszyny
- przeprowadzenie testów i/lub wymaganych badań
6. Wydanie certyfikatu
Po usunięciu wszystkich niezgodności i pozytywnym wyniku oceny GCB podejmuje decyzję o wydaniu certyfikatu, który stanowi podstawę do oznakowania CE i wprowadzenia maszyny na rynek. Decyzja opiera się wyłącznie na dowodach zebranych w toku oceny. Zasady poprawnego stosowania znaku CE i powoływania się na certyfikat opisuje dokument: zasady używania znaków i certyfikatów GCB (PDF).
7. Nadzór nad certyfikatem
- producent zapewnienia i nadzoruje, że maszyna odpowiada aktualnemu stanowi wiedzy technicznej. W przypadku wprowadzania zmian w zatwierdzonym typie maszyny zgłasza je do jednostki notyfikowanej w celu oceny
- jednostka informuje producenta o wszelkich istotnych zmianach, które mogłyby mieć wpływ na ważność certyfikatu
8. Przegląd certyfikatu przed upływem daty ważności certyfikatu
Przegląd certyfikatu może prowadzić do odnowienia certyfikatu badania typu UE tylko wtedy, jeżeli klient złoży wniosek nie wcześniej niż 12 miesięcy a najpóźniej 6 miesięcy przed datą upływu ważności certyfikatu.
9. Rozszerzenie zakresu certyfikacji
Rozszerzenie zakresu certyfikacji następuje zawsze w wyniku zgłoszonych zmian przez klienta, które mogą wymagać przeprowadzenia stosownych badań i testów.
10. Ograniczenie zakresu certyfikacji
Ograniczenie zakresu dla już wydanych certyfikatów może nastąpić na wniosek klienta lub w wyniku braku dostosowania się klienta do zmieniającego się aktualnego stanu wiedzy technicznej.
11. Zawieszenie certyfikacji
Zawieszenie certyfikatu może nastąpić w wyniku stwierdzenia przez Jednostkę braku spełniania wymogów udzielonej certyfikacji jak i eksploatacji certyfikowanego typu maszyny lub na wniosek klienta.
12. Wycofanie certyfikatu
Jednostka notyfikowana wycofuje certyfikaty:
- które straciły ważność
- kiedy klient podjął decyzję o rozwiązaniu umowy z GCB
- w przypadku stwierdzenia, że kwestie, które spowodowały zawieszenie certyfikatu nie zostały rozwiązane w czasie ustalonym przez GCB
13. Informowanie o zmianach w zatwierdzonym typie maszyny
Klient jest zobowiązany informować GCB o wszelkich modyfikacjach zatwierdzonego typu i o wszystkich zmianach w dokumentacji maszyny mogących mieć wpływ na zgodność w ramach zatwierdzonego certyfikatu.
14. Zmiany mające wpływ na wydane certyfikaty
GCB informuje wszystkich klientów o wszelkich zmianach dotyczących wiedzy technicznej certyfikowanych maszyn, wskazujących, że zatwierdzone typy mogą nie spełniać już mających zastosowanie zasadniczych wymagań formalno-prawnych.
15. Skargi i odwołania
Klient ma prawo zgłosić skargę lub odwołanie od decyzji certyfikacyjnej. Pełny wykaz praw i obowiązków Klienta oraz GCB w procesie certyfikacji określa dokumen Prawa i obowiązki Klientów i GCB (PDF).
Certyfikujemy podnośniki do obsługi pojazdów
Obecnie certyfikujemy podnośniki do obsługi pojazdów – jedną z kategorii maszyn wymagających oceny przez jednostkę notyfikowaną (Załącznik IV, poz. 16 dyrektywy 2006/42/WE). To urządzenia stosowane w warsztatach, stacjach obsługi i zakładach produkcyjnych, dla których ocena zgodności wymaga niezależnego badania typu WE z udziałem jednostki notyfikowanej, przed wydaniem deklaracji zgodności WE przez producenta.
Od 2027 roku: nowe rozporządzenie maszynowe
20 stycznia 2027 r. dyrektywę 2006/42/WE zastąpi rozporządzenie (UE) 2023/1230. Katalog maszyn wymagających oceny przez jednostkę notyfikowaną zostanie rozszerzony m.in. o maszyny z funkcjami opartymi na uczeniu maszynowym, wpływającymi na bezpieczeństwo. GCB monitoruje proces wdrażania nowych przepisów.
